Pracodawca w walce z „epidemią” chorób panującą wśród pracowników.

Jak dotąd nie zabierałem głosu w dyskusjach na tematy polityczne i tzw. „okołopolityczne”. I tej zasady będę się trzymał, bo nie jestem politykiem, tylko adwokatem. Jakkolwiek ostatnie wydarzenia związane z podjętą uchwałą sędziów zebranych na Zgromadzeniu Ogólnym Trybunału Konstytucyjnego (a nie uchwałą Zgromadzenia Ogólnego TK – co jasno jest wskazane w protokole Zgromadzenia Ogólnego z dnia 30 listopada 2016 r. http://trybunal.gov.pl/uploads/media/Protokol_z_obrad_Zgromadzenia_Ogolnego_Sedziow_TK_w_dniu_30_listopada_2016_r..pdf) w przedmiocie  wyboru kandydatów na stanowiska Prezesa Trybunału Konstytucyjnego – a konkretnie przebywanie na zwolnieniu lekarskim trójki nieobecnych sędziów TK – ZAINSPIROWAŁY MNIE.

…zainspirowały mnie do napisania o możliwości kontroli przez pracodawców (płatników)  prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby lub konieczności sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad członkiem rodziny.[1]

Należy zacząć od tego, że opisane poniżej uprawnienia pracodawców do kontroli prawidłowego wykorzystania zwolnień lekarskich przez pracowników dotyczą wyłącznie pracodawców – płatników składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych.

Należy rozróżnić dwa sposoby kontroli zaświadczeń lekarskich: kontrolę formalną i kontrolę wykorzystywania zaświadczenia lekarskiego.

Jeśli chodzi o kontrolę formalną, to płatnik (tutaj pracodawca) ograniczony jest wyłącznie do sprawdzenia, czy zaświadczenie nie zostało sfałszowane oraz czy zostało wydane zgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich. Jeżeli pracodawca poweźmie podejrzenie, że zaświadczenie lekarskie jest sfałszowane, może i powinien wystąpić do lekarza leczącego, wystawiającego zaświadczenie lekarskie (albo wskazanego w zaświadczeniu) z wnioskiem o wyjaśnienie sprawy. Jeżeli natomiast pracodawca podda w wątpliwość, czy zaświadczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, powinien zwrócić się do właściwej  terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Innymi słowy, należy zauważyć, że pracownik musi liczyć się z faktem, że pracodawca jest każdorazowo uprawniony do zweryfikowania, czy takie zaświadczenie lekarskie w istocie było wystawione. Oczywiście wyjaśnienia lekarza będą – z uwagi na tajemnicę zawodową lekarza – ograniczone wyłącznie do wyjaśnień w kwestii faktu wystawienia zaświadczenia lekarskiego oraz jego treści. Każda inna wątpliwość pracodawcy powinna być kierowana bezpośrednio do ZUS. Warto wskazać, że kontrola formalna przedkładanych zaświadczeń lekarskich, jest obowiązkiem pracodawcy, jako płatnika składek na ubezpieczenie chorobowe.

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy ubezpieczony w okresie orzeczonej niezdolności do pracy: nie wykonuje pracy zarobkowej lub/i nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego celem. O ile pierwsza okoliczność nie wymaga komentarza, to wątpliwości pojawiają się przy interpretacji pojęcia „wykorzystania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem”. W mojej ocenie, do tej kategorii należy zaliczyć każde zachowanie ubezpieczonego (pracownika), które przeczy celowi wydania takiego zaświadczenia. Innymi słowy, jest to takie zachowanie pracownika, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia i jego wpływie na zdolność do pracy ubezpieczonego. W przypadku istnienia wątpliwości tego rodzaju, płatnik (pracodawca) powinien je zgłosić niezwłocznie do rozstrzygnięcia właściwej jednostce organizacyjne ZUS. W takiej sytuacji, ZUS najczęściej uzyskuje w konkretnej sprawie opinię lekarza leczącego, i wydaje w razie sporu decyzję, od której przysługują środki odwoławcze. Ustawodawca wprawdzie nie precyzuje, o jaką decyzję ZUS chodzi, jakkolwiek można się domyślać, że jest to decyzja w przedmiocie ewentualnego pozbawienia ubezpieczonego zasiłku chorobowego. Inną kwestią są konsekwencję oraz związanie treścią takiej decyzji ZUS przez inne organy administracji publicznej, sądy powszechne, organy ścigania itd.

Jeżeli kontrola dotyczy prawidłowości wykorzystywania zwolnienia od pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, to dodatkowo może ona polegać na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę; nie dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.

Podsumowując pracownik musi być świadomy możliwej kontroli zaświadczenia lekarskiego przedkładanego pracodawcy. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że przeprowadzenie takiej kontroli może przynieść wyłącznie efekt w postaci pozbawienia nieuczciwego pracownika korzyści związanych z pobieranym zasiłkiem chorobowym. Jakkolwiek, w mojej ocenie bezspornym jest, że ewentualne przesądzenie np. o przedłożeniu sfałszowanego zaświadczenia lekarskiego może stanowić istotną okoliczność (przesłankę) do rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika, z uwagi na naruszenie podstawowych obowiązków pracownika. Nie mam wątpliwości, że wynik takiej kontroli pracodawcy może wpłynąć również na ewentualny brak wzajemnego zaufania stron stosunku pracy, co stanowić może przesłankę do złożenia wypowiedzenia umowy o pracę.

…nie trzeba chyba wspominać o skutkach wizerunkowych, wpływie na wiarygodność osoby pełniącej funkcje publiczne – w przypadku gdyby okazało się, że taka osoba korzystała z zaświadczenia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem.

 

Wracając do okoliczności, która mnie zainspirowała – pragnę życzyć wszystkim chorym – w tym sędziom Trybunału Konstytucyjnego – szybkiego powrotu do zdrowia.

 

 

[1] Podstawą prawną do prowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania zaświadczeń lekarskich jest art. 68 ustawy dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.1999.60.636), na podstawie którego wydano rozporządzenie wykonawcze: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U.1999.65.743)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *